سنجش روانی تربیتی

سنجش روانی تربیتی

خلاقیت تک‌ بعدی یا دوبعدی؟ بررسی مدل دوبعدی در زمینه ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه روانشناسی کاربردی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه روانشناسی کاربردی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
4 دکتری سنجش و اندازه‌گیری، دانشگاه علامه طباطبایی و رئیس مرکز ارزیابی و سنجش کارکنان شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران
چکیده
چکیده
این پژوهش بنیادی با هدف استانداردسازی جدیدترین نسخه تصویری آزمون تفکر خلاق تورنس برای جمعیت بزرگسال ایرانی و ارزیابی روایی و اعتبار ساختار دوبعدی خلاقیت (شامل نوآوری و انطباق) در بافت فرهنگی ایران، به شیوه توصیفی-پیمایشی اجرا شد. نمونه آماری شامل 241 نفر از کارکنان یک شرکت صنعتی بود که به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند و فرم‌های A و B نسخه تصویری آزمون تورنس را تکمیل کردند. به منظور اجرای تحلیل عاملی تأییدی و بررسی هم‌ارزی اندازه‌گیری میان دو فرم از نرم‌افزار ام‌پلاس و برای محاسبه ضرایب همگونی درونی آلفا و امگا از زبان برنامه‌نویسی R استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مدل دوبعدی خلاقیت نسبت به مدل تک‌بعدی از برازش بهتری برخوردار است و مؤلفه عدم نتیجه‌گیری زودهنگام تنها بر عامل انطباق بارگذاری شد. شاخص کلی خلاقیت (امگا: 0/80 تا 0/84) از اعتبار بالاتری نسبت به عوامل جداگانه برخوردار بود. همچنین، فرم B در مقایسه با فرم A اعتبار و برازش بهتری نشان داد. بررسی هم‌ارزی اندازه‌گیری، هم‌ارزی پیکربندی و متریک بین دو فرم را تأیید کرد، اما هم‌ارزی اسکلار رد شد. در مجموع، یافته‌ها تأییدکننده ساختار دوبعدی خلاقیت در جمعیت ایرانی است و نشان می‌دهد شاخص کلی خلاقیت از اعتبار بالایی برخوردار می‌باشد. فرم B به دلیل عملکرد مطلوب‌تر برای پژوهش‌های علمی و ارزیابی‌های حساس توصیه می‌شود. استفاده از چارچوب امتیازدهی دوبعدی به‌جای شاخص تک‌بعدی، امکان تحلیل دقیق‌تر نیمرخ خلاقیت را فراهم کرده و می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های آموزشی و سازمانی برای پرورش خلاقیت مؤثر باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Unidimensional or Bidimensional Creativity? Examining the Bidimensional Model in the Iranian Context

نویسندگان English

saeed Akbari Zardkhaneh 1
Amir Hossein Daneshmand Kafteroudi 2
Jalil Fathabadi 3
Majid Salimi 4
1 Assistant Professor, Department of Applied Psychology, psychology and Educational Science Faculty, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 MA student, Educational Psychology, psychology and Educational Science Faculty, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Applied Psychology, psychology and Educational Science Faculty, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
4 PhD in Measurement and Measurement of Allameh Tabatabaei University and Head of assessment center in Nation Iran Oil Company, Tehran, Iran
چکیده English

Abstract
This fundamental descriptive-survey study aimed to standardize the latest figural version of the Torrance Tests of Creative Thinking (TTCT) for the Iranian adult population and to evaluate the validity and reliability of the two-dimensional creativity structure (innovation and adaptation) in the Iranian cultural context. The sample comprised 241 employees from an industrial company, selected via simple random sampling, who completed Forms A and B of the figural TTCT. Mplus software was utilized for confirmatory factor analysis (CFA) and measurement invariance testing between the two forms, while R programming language was employed to calculate internal consistency coefficients (Alpha and Omega). CFA results indicated that the two-dimensional creativity model exhibited a better fit than the unidimensional model, with the ‘resistance to premature closure’ component loading solely on the adaptation factor. The overall creativity index (Omega: 0.80–0.84) demonstrated higher reliability than individual factors. Furthermore, Form B showed better reliability and fit compared to Form A. Measurement invariance testing confirmed configural and metric invariance between the two forms, but scalar invariance was rejected. Overall, the findings validate the two-dimensional structure of creativity in the Iranian population and indicate high reliability for the overall creativity index. Form B is recommended for scientific research and sensitive assessments due to its superior performance. Employing a two-dimensional scoring framework, instead of a unidimensional index, allows for a more precise analysis of creativity profiles and can be effective in educational and organizational policies for fostering creativity.

کلیدواژه‌ها English

Psychometrics
creativity assessment
measurement invariance
Torrance Tests of Creative Thinking

  • تاریخ دریافت 12 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 19 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 31 اردیبهشت 1404